Мовша Ошерович Alina Wolska Василий Когаловский Creative Commons Attribution 4.0 International License

Facsimile

Объяснение Мовши Ошеровича в Литовский надворный суд в связи с прошением Елиашевича о привлечении дополнительных свидетелй и ложных показаниях свидетелей, представленных Ошеровичем

14 мая 1800 года

Julian calendar

Объяснение Мовши Ошеровича в Литовский надворный суд в связи с прошением Елиашевича о привлечении дополнительных свидетелй и ложных показаниях свидетелей, представленных Ошеровичем

Дата: 1800-05-14 Кто: Мовша Ошерович Кому:
№ 300 Под. 14го маiя 1800. 450. велъ

Do Sądu Nadwornego Littewskiego od Moyzesza Oszerowicza Kupca Wilenskiego od powiednie – Obiasnienio_

Na Skutek Rezolucyi tegoz Sądu pod Dniem 11. maja teraznieysze- go 1800 Roku, daię odpowiedz na Prozbę w tymze Dniu od W:1 Gubernskiego Litt.2 Sowietnika Eliaszewicza do Sądu podaną w następnym Rzecz obiasnieniu_

Nietayno to iest przed Sądem Nadwornym Littm 3 Ze Dzieło czyli Sledztwo – w tym Sądzie od chodzące, o dopełnione krzywdy w Dniu 4m Februarij 1799. przez W:4 Sowietnika, ydalszych dotego wchodzących Osob, trwa już blisko 15 miesięcy, nie- wchodził żaden Dokument, ani tez żadna, odktórey kolwiek Stro- ny Prozba, któraby nie była Kommunikowaną Stronie prze- ciwney, W:5 zaś Sowietnik otym wszystkim Zapomniał, yw- tenczas kiedy Regestr Swiadkow był nieraz W:6 Sowietnikowi Kommunikowany, kiedy W:7 Sowietnik wzglendem Onych nie yedno krotnie, dał napismie odpowiedno obiasnienie, y kiedy Sąd Swoiemi Rezolucyami kwestye Stron wzglendem Swiadkow załatwił, Liczbę Onych rozdystyngwował, Niektórych jako wSpolnikow Sprawy, od Swiadectwa usunął, Niektorych Stro- nie okazania pewnosci dostoienstwa Onych wzglendem dopusz- czenia Jchże do Swiadectwa zaSwiadkow nieprzyioł – Osob tylo Szesc przez ustronnych nie parcyalnych Obywateli zawartych bydz do Swiadectwa dopuszczonych ogłoszonych przyioł, zażą- dał oraz Sąd Nadworny od W:8 Sowietnika, o przytomnosci One- go, przy wykonaniu Juramentow, przez Swiadkow nawiernym ySprawiedliwym wyznaniu w tey Sprawie, y po kilkodnio- wym odciąganiu się przez W:9 Sowietnika, Sąd zaakceptowawszy Onych Jurament Jm wykonać kazał, y onyсhze wyexаmi- nował_ Miał zatym W:10 Sowietnik Czasu dosyć w tak przeciągłym Слуш11: 16 маiя ??? przeciągłym Czasie do wybadaniasię, o bytnosci tych Swiadkow w Szko- le y o dostoienstwie onych, niezas w tenczas, kiedy Sam do Jura- mentu Swiadkow dopuscił – y kiedy po wykonanym Juramen- cie, Sądzonych Słuchał Examinow – Lecz niech misię godzi– powiedzieć, że to jest iedynym Celem W:12 Sowietnika, aby Sledz- two, czyli odkrycie Jego nieregularnych postępkow, nigdy nie przyszło do Konca, niech w tym mieyscu Sąd raczy za- adnotować Sobie y przypomnieć, ile krotnych odnosien JWW:13 byłych Generał Prokurorow, do JW:14 Cywilnego Gubernatora wtym Jnteressie nadesłanych, Rekwirujące Zawsze o pospiesz- nym ukonczeniu tego Sledztwa, y odesłamiu onego w mieysce przyzwoite._

Nic tu nowego W:15 Sowietnik wprozbie Swoiey w Dniu 11: do Sądu podaney nieprzyniósł, albowiem Swiadectwo czyli Prozba, do Rządu Gubernskiego Litt16 w tym Jnteressie przez Moyzesza Wólfowi- cza y dalszych przeszłych Kahalnych do Partyi Karolinskiey łączącychsię podana, dawno już Sądowi Nadwornemu przez Rząd Gubernski Komunikowaną została, na Jakową Ja zestrony moiey dawszy Explikacyą dowiodłem, że te Osoby bynaymniey wtey Sprawie do Swiadectwa nie mogą bydz do puszczonemi._

Sąd zas Nadworny Sprawiedliwym Swym wyrokirm wszystkich w Ogule Kahalnych y Duchownych od Swiadectwa w tey Spra- wie usunął, y za wspolnikow Sprawy Onych Ogłosił, pomimo czego, przy samey Konkluzyi, kiedy iuz Sledztwo do Konca przy- chodzi, y kiedy te Dzieło ma bydz odesłane do wyzszey Zwierzch- nosci, W:17 Sowietnik wznawiać zaczoł toz Samo Co wpo- przedniczych Swych Obiasnieniach nayobszerniey wyraził y Co przez Sąd już znikczemnionym zostało._

W tym tylko W:18 Sowietnik poprawił Jntora, ze Sąd Nadworny y naywyzsza Zwierzchność naostatek y Cała powszechność przekonac się będzie mogła zwłasnych W:19 Sowietnika pism, ze W:20 Sowietnik Starasię zawsze o wsparcie dla Karolinow, a Karolini dla W:21 Sowietnika, albowiem W:22 Sowietnik w Proz- bie Swey po Dniem 11: podaney wychwalasię, ze Sam był motorem do oddalenia przeszłych Kahalnych nazawsze, od Jch Funkcyi, iednak poskorniey, Sam Siebie okazał Kontradykcyą, Gdyz 451. Ис- Gdyz iednych Kahalnych Sobie zaprzyaznionych do Starszen- stwa nad Kahalnemi Szpitalami, y Szkołkami dopuscił awpismach, o Szafarzach czyli Starszych Szpitalnych do Sądu Nadwornego od Rządu Gubernskiego nadesłanych uczciwosc onych przyswiadczył, y autoryzował |: Co Sądowi iest dobrze pamiętnym :| Drugich zas Sobie nie zprzy- mierzonych, do obrad nawet gminowych, do weyrzenia w ustawy Religiezne poslednieyszemi Rządowemi Rezolucyami dopuscic zabronił._

JnwtymJwtym mieyscu niech Sąd Nadworny da Definicyę ieżeli Cały Kahał Wilen.23 1798 Roku za ieden wstępek został z Funkcyi oddalony, zaCoz tych tylko których W:24 Sowietnik do Swia- dectwa wzywa, żąda W.25 Sowietnik za Swiadkow przyiąć, dru- gich zaś Kahalnych za nie powinnych mieć wiary ogłasza w każdym Jnteressie iedno zawsze trzymać się należy, tak jak w teraznieyszey Sprawie, albo wszystkich Kahalnych y Duchow- nych do Swiadectwa dopuścić, albo liteż żadnego z nich._

Daley W:26 Sowietnik prosi, o wyexaminowanie 4ch Kahalnych Szkolnikow naCo lubo w punkcie poprzedniczym dość Obszer- nie Odpisałem ze teraz już nieczas nowych podawać Swiad- kow, totylko dodaiesię – że ieśliby się to teraz godziło, tobym yJa y ze Strony Swey dość wiary godnych y uczciwych Obywateli do Swiadectwa tak Co do Samey Akcyi, jako tez Co do bystrości wyexa- minowanych Swiadkow w Szkole dodawyłbym Liczbę Swiadkow lecz wtakim przypadku, nigdy Jnteres konca by niewzioł, każda by Strona dla Samey zwóki codziennie podawałaby Swiadkow którzy Czy będą co Swiadczyc czy nie, tym czasem niemały czas do ukonczenia Jnteressu Sądowi zająćby mogli._

Ƶeby iednak nie bez szczegulney od powiedzi onezostawić powiniem przy- pomnieć Sądowi, że w rzędzie Skolnikow Kahalnych iest ieden Moyzesz Morduchowicz, którego cała powszechność zna za Karolina, któren iest przez Kahał wskazany, o wspólnictwo Akcyi, w Szkole do pełnjoney, któron przez przeszły Kahał zapo- stępki Karolinskie od Funkcyi oddalony, – Któren z Towarzyszem Swoim Hircykiem Hirszowiczem również z Szkolnikiem Smiał wydawać wydawać, Swiadectwo, tanguerm Urzędnicy niby Expedyujące Jnkwizycyą na Enocha Jankielowicza z Strony moiey zaSwiad- ka postawionego, w Celu ogłoszenia Jego niby zapodeyrzane- go, które Swiadectwo Sam W.27 Sowietnik do Sądu na wsparcie zeStrony Swoiey złożył, mogą, że takie Osoby |: którzy publicz- nie do iedney Strony są przychylni :| do Swiadectwa bydz do- puszczone, o Drugich zaś dwuch Szkolnikach, nic bynay- mniey ni piszą, Chociaz wiem y powinenem bydz Zaufanym, Ƶe Oni toz Samo wyznać muszą, Co y wyexaminowani Swiadkowie wyznali, mówię to tylko, Co y pierwey po- wiedziałem że teraz nie czas wzywać nowych Swiadkow.

Co do trzeciego punktu Wo 28 Sowietnika wzywałem 4ch Ƶydow przez się do Swiadectwa, w dokazaniu nie przytomności jakoby w Szkole naowczas, Zelmana Aronowicza, Morducha Leyze- rowicza, y Abrahama Jankielowicza postawionych Jako to Jсki Morduchowicza, Hirszy syna Eliasza, Beniomina Jankie- lowicza, y Jcki Wolfowicza_

Nim przystąpię do Okrytykowania przez Szczeguł tych Osob tym- czasem powiem Ogulnie Co y pierwey powiedziałem, że więcey już iak Sześć miesięcy minęło, kiedy W:29 Sowietnikowi komu- nikowane Zostały Jmiona Swiadkow, iednak wtak przecig- łym czasie niestawił W:30 Sowietnik żadnego Swiadka któ- ryby przyswiadczyć mógł, nie przytomność Zelmana, Mor- ducha, y Abrahama w Dniu 4m Februaryi wieczorem, podczas Nabożenstwa w Wilenskiey Szkole, Teraz zaś Karo- lini wystarali się dla Onego 4. Osoby którzy by po wy- konanym przy Swiadkach Juramencie nową utworzyliby Sprawę, Krzywo przysienstwo Swiadkom zadawaliby, a tym Samym, zwłókę y przeciąg Czasu w ukonczeniu Sledz- twa poczyniliby – z Zadziwieniem mi iednak przychodzi na Zagadnienie W:31 Sowietnika, któz to uwierzyć może? Ƶe- by w Szkole Wilenskiey podczas Nabożenstwa wtenczas, kiedysię naymniey do tysiąca ludzi znaydowało, zwłaszcza wtenczas kiedy 452. криц kiedy się tumult ludzi zbiegło, y zJnnych Przyszkułkow, – dlaSamey ciekawosci, w oglądaniu Czynnosci JW:32 Komen- danta y WW:33 Sowietnika y Kaznaczeia, niespodziewanie y niezwyczaynie przybyłych, mogłaby która kolwiek – osoba zaprzeczyć, drugiey przytomność Oney w Szkole?

Wszakże ieżeli Osoby przez W:34 Sowietnika do Swiadectwa wezwane byli naOwczas Również w Szkole, toż to Samo przyswiadczyć powinni Co się wprawdzie wSzkole działo niezaś o przytomności drugich, których przez Scisk J tumultt upatrzyć niemogli, Jeżeli zaś Sami w Szkole niebyli, tym Samym, y nic o przytomności drugich by- naymniey Swiadczyć niemogą – Gdyż to Swiadectwo po- trzeba byłoby przez Szczeguł Obeyściasię wyexaminowanych Swiadkow w tym Dniu nie tylko Co kwadrans alenawet Co minutę_

Ƶeby iednak Okazać ze Strony moiey Co to są za Osoby Których W:35 Sowietnik do Swiadectwa teraz wzywa – Pierwszy Jcko Mordu- chowicz nie ieden Znayduie się w Wilnie pod takim nazwis- kiem albowiem ieden Jcko Morduchowicz mieszka pod Nm 250 drugi mieszka pod Nm 205. trzeci pod Nm 207. y wielu ieszcze tym podobnych, których przez Szczeguł, opisać niemogę, dla nie- znaydowanie się przy mnie Kahalnych Xiąg y Regestrow zpogłoski tylko odbieram wiadomość że wezwany do Swiadec- twa przez W:36 Sowietnika Jcko Morduchowicz iest to mieszkaniec Karczmy Polany zwaney do W:37 Rynkszelewskiego należącey w Jeracinie Roscinskim położoney – Syn Jego mowsza bywszy Zięć Michoela Josielowicza Obyw.38 Wilen39 iest Karolinem, oCzym nietylko Sam Michoel, lecz y cała powszechność przyswiadczy, azatym maiąc Syna Karolinem, niedziwno że Skwapliwie do ta- kowego Swiadectwa posuwasię – Nadto przyswiadczy Michoel że tenże Jcko przyiechal do Wilna w Dniu 4. Februaryi 1799. Roku w nocy po skonczoney iuż w Szkole Wilenskiey Akcyi że Michoel powrociwszy ze Skoły do Domu znalazł Swata Swego Jcki tylko z Drogi powróconego, azatym nie będąc ieszcze w Wilnie nie mógł wiedzieć o przytomności ludzi w Szko- le przed Jego przybyciem._

Drugi Hirsz Syn Eliasza, wtakim przezwisku, iest takoż kilko w mieście Osob, ieden mieszka za Ostrą Bramą w Kamieni- cy W:40 Pomarnackiego, Drugi naSawicz ulicy naprzeciw Kamienicy Skarbowey, gdzie Komissya Prowianska znayduiesię pod Nm 52 y wielu temu podobnych, o piewszym ty- lo powiadam, że ten był na posługach przy Drwach u Meyera Rafałowicza Herszty Karolinskiego więcey Roku, y iest Szwagrem Syna Jego Szlomy, oskarżonego , o chodzenie po Obywatelskich Domach w Dniu 4. Februayi, dla Zabrania y zapieczętowania papierow w 1799. Roku iest również Szwagrem Morducha Percowicza, któren ta- koż pomaga W:41 Sowietnikowi wJnteressie, albowiem Sąd pamięta żetento Morduch Percowicz podał do JW:42 Komen- danta Kapcewicza w Roku przeszłym 1799. Februa43 25. Proz- bę nibyto zKowna pisaną – w którey Swiadczy we wszytkim na Stronę W:44 Sowietnika, azatym Hirsz Syn Eliasza z Karolinami y Jch partyzantami Sko- ligacony Ciż może bydz Swiadkiem w Jnteressie Samych Karolinow Jch partyzantow y Protektorow_

Trzeci Beniamin Jankielowicz ten iest nay przód Zyskina Ber- kowicza Karolina Synowcem, y Sam przez postępki Swoie niewart do Swiadectwa bydz przypuszczonym Co Całey powszech- mości Jzraelskiey Jest wiadomo /:45iesli tego potrzeba wyciągać będzie, złożę u Sądu o Jego postępkach niegodziwych, od Chrze- scian y Ƶydow Swiadectwa._

Czwarty Jcko Wólfowicz ten nigdy niebył Obywatelem Wilen46 lecz rodem z Lachowicz, od kilku tylo miesięcy po zmarłym Leyzerze Mowszowiczu Karolinie, Faktorem u W.47 Plac Majora Pał- kina bawisię – o Dostoienstwie Onego mało Co pisać mogę, tozas 453. кій to zaś wiem zeten Wolfowicz iest Synem Morducha Rabeya Karo- linskiego w Łąckowiczach mieszkającego, y Sam do Karolinskiey Szkołki na nabozenstwo chodzi; aJa będąc Kahalnym ze Starey przyszkołki dla brzydliwych iego postępkow w nabozenstwie wypędzić onego kazałem, aOsobno Kahał w Roku 1799. Sądził tego za gwałce- nie Dziewki napartykularzu, y przynaglił onego do oże- nienia się z nią Wszakze iesli tego potrzeba wyciągać mogł- bym Złożyć y dalsze iego postępki jasne dowody, Lecz zaufa- ny będąc że Sąd dla pospiechu ukonczenia Dzieła, to wszyst- ko w uważenie nie przyimie, y Skonczywszy Rzecz prędko wyzszey Zwierzchności przedstawi – Wiadomo y to Sądowi że W:48 Sowietnik ztakiemi Osobami zadnego Związku nie- ma – Lecz Smiało mówić można że Karolini dlaktó- rych W:49 Sowietnik zawsze się Stara – Odsługiwalisię One- mu nawzajem wtym y wystarali |: się acz nie zawsze :| wiary niedostoynych tych Swiadkow

To wszystko Opisawszy y wyiasniwszy, Smiem prosić uSądu odłożenia na Stronę wszystkich pism zwło- kę w konczeniu Dzieła tworzących do Sądu wchodzących Oraz o przystąpienie do Ukonczenia Dzieła, a po ukon- czeniu przed Stawić tam gdzie się nalezy ??? 50

14. maja 1800 Roku
1 Wielmożnego 2 Littewskiego 3 Littewskim 4 Wielmożnego 5 Wielmożny 6 Wielmożnemu 7 Wielmożny 8 Wielmożnego 9 Wielmożnego 10 Wielmożny 11 слушано 12 Wielmożnego 13 Jaśnie Wielmożnych 14 Jaśnie Wielmożnego 15 Wielmożny 16 Littwskiego 17 Wielmożny 18 Wielmożny 19 Wielmożnego 20 Wielmożny 21 Wielmożnego 22 Wielmożny 23 Wilenski 24 Wielmożny 25 Wielmożny 26 Wielmożny 27 Wielmożny 28 Wielmożnego 29 Wielmożnemu 30 Wielmożny 31 Wielmożnego 32 Jaśnie Wielmożnego 33 Wielmożnych 34 Wielmożnego 35 Wielmożny 36 Wielmożnego 37 Wielmożnego 38 Obywatel 39 Wilenski 40 Wielmożnego 41 Wielmożnemu 42 Jaśnie Wielmożnego 43 Februaryi 44 Wielmożnego 45 закрывающая скобка отстутствует 46 Wilenskim 47 Wielmożnego 48 Wielmożny 49 Wielmożny 50 подпись на иврите